obudz sie - wkurz sie
Daj mi to!
Naprawde nie chodzi juz tylko o misie polarne .
Wlasnie teraz decyduje sie przyszlosc cywilizacji.
W obrazie naszych dotychczasowych kalkulacji przyszlych skutkow zmian klimatycznych
zabraklo bardzo istotnego elementu .
Znalezlismy sie niebezpiecznie blisko punktu zwrotnego dla globalnego systemu klimatycznego
to punkt bez odwrotu
po ktorym katastroficzne zmiany staja sie nieuniknione.
Jak bylo do tej pory:
Przez ostatnie 3 miliony lat,
klimat naszej planety byl w jednym z dwoch stabilnych stanow,
niewielkie zmiany promieniowania slonecznego decydowaly o sytuacji na planecie.
gdy jestesmy w tym zimniejszym dolku ziemia doswiadcza epoki lodowcowej.
gdy jestesmy w tym cieplejszym klimat planety jest podobny do obecnego,
tak jak przez cala historie ludzkosci.
Problem w tym ze nasze uzycie paliw kopalnych
wypycha nas coraz dalej z tej stabilnej pozycji
i pod gorke tego wzgorza.
Punkt krytyczny to moment gdy przekroczymy szczyt,
i juz nie musimy nawet pchac sie dalej
by planeta zdazala w duzo goretsze miejsce.
Dalej potoczy sie sama.
Punkt krytyczny jest osiagany na skutek pozytywnych sprzezen zwrotnych w systemie klimatycznym
mechanizmow ktore moga zwiekszac efekty globalnego ocieplenia i prowadzic do nieodwracalnych zmian.
Jednym z nich jest tzw Albedo Effect.
biale powierzchnie odbijaja wiecej promieniowania slonecznego niz ciemne,
tak wiec ocieplenie spowodowane gazami cieplarnianymi roztapia lod i snieg,
pozostawiajac w tym miejscu ciemne powierzchnie ladow i oceanow.
te powierzchnie absorbuja wiecej promieniowania slonecznego niz przedtem - przyczyniajac sie do dalszego ocieplenia
ktore powoduje szybsze topnienie lodu i sniegu itd.
Nieskondensowana para wodna jest w rzeczywistosci wazniejszym gazem cieplarnianym niz CO2.
Mimo ze nie emitujemy duzo pary bezposrednio,
wraz ze wzrostem temperatury rosnie tempo parowania,
zwiekszajac wilgotnosc i pogrubiajac termiczny koc ziemii
co z kolei prowadzi do dalszego wzrostu temperatur, ktore zwiekszaja tempo parowania itd.
Zwykle ok 50% CO2 emitowanego na skutek ludzkiej dzialalnosci
jest absorbowane przez lasy, plankton i same oceany.
Ale powierzchnia oceanow staje sie coraz bardziej kwasowa
wraz z rosnaca w niej koncentracja CO2.
Jednoczesnie rosnie temperatura wody na powierzchni,
tworzac warstwe cieplej, kwasowej wody rozprzestrzeniajacej sie w oceanie,
zabijajac plankton ktory wiaze CO2 z atmosfery.
A nawet gorzej, ciepla woda zatrzymuje mniej CO2 niz zimna
wiec podgrzewajac sie zaczyna oddawac czesc wczesniej pochlonietego CO2.
Podobnie jak ekosystemy morskie ekosystemy ladowe zwykle dzialaja jak gabki CO2,
pobierajac go z atmosfery i uzywajac jako budulca.
Lecz rosnaca temperatura wytraca te ekosystemy z rownowagi
podczas gdy mikroorganizmy w glebie bardziej efektywnie go uwalniaja,
sprawiajac ze ekosystem jako calosc z pozeracza CO2 zmienia sie w zrodlo CO2.
Przy wzroscie temperatur i braku deszczu, lasy wysychaja a pozary wymykaja sie spod kontroli.
Cale zmagazynowane w roslinach CO2 idzie z dymem,
zwiekszajac koncentracje gazow cieplarnianych, intensyfikujac ocieplenie,
co jeszcze bardziej zmniejsza zdolnosc srodowiska do wchlaniania CO2.
Na Syberii olbrzymi teren blotnistej wiecznej zmarzliny wielkosci Francji i Niemiec razem wzietych
zwanej Permafrost topnieje,
odwilz uwalnia olbrzymie ilosci metanu.
Metan jest gazem cieplarnianym o krotkiej zywotnosci w atmosferze (12 lat)
ale dopoki sie w niej utrzymuje powoduje efekt cieplarniany 21 razy wiekszy od CO2.
Im wiecej metanu dostaje sie do atmosfery, tym wiekszy jest efekt cieplarniany,
tym szybciej topnieje Permafrost i tym wiecej metanu uwalnia sie do atmosfery.
Arktyczna tundra nie jest jedynym wielkim skladowiskiem zamrozonego metanu.
10 bilionow ton tego gazu czai sie pod dnem oceanow
skladowanego w formie zamarznietych krysztalow na calym globie.
Jesli temperatury oceanow wzrosna wystarczajaco - a nikt nie wie jaka to wielkosc,
mozemy uruchomic nagle uwolnienie zmagazynowanego metanu do atmosfery.
Gdy to sie zdarzylo ostatnim razem temperatury wzrosly o 10C.
To sa niektore z mechanizmow sprzezenia zwrotnego
wyjasniajace dlaczego globalny system klimatyczny dochodzi do punktu krytycznego.
Kazde ze sprzezen w systemie ma swoj wlasny wewnetrzny punkt zwrotny,
i wlasnie powiazania miedzy tymi zlozonymi wzajemnie wzmacniajacymi sie sprzezeniami,
sa nieobecne w naszych modelach prognoz klimatycznych.
Jak dotad globalnie temperaury wzrosly o 0.8°C
ale z powodu 40-50 lat zwloki pomiedzy emisjami a wzrostem temperatury,
emisje juz obecne w atmosferze
wymusza wzrost o ok. 0.6°C w nadchodzacych dekadach
co z latwoscia mogloby wystarczyc by planeta znalazla sie na szczycie
a nawet gorzej.
Jesli przekroczymy ten punkt krytyczny, globalnie temperatury moga poszybowac o 6°C.
Jesli tak sie stanie srodowisko naturalne doswiadczy masowego wymierania gatunkow
ktore wymiecie wiekszosc roslin i zwierzat z ktorymi dzielimy planete.
choc za to bedzie duzo wiecej szczurow, much, karaluchow i komarow
podczas rozpadu ekosystemow.
Pierwsze uderzenie w ludzkosc objawi sie w formie ostro ograniczonego dostepu do wody,
na wskutek zmiany rozkladu opadow, wysychania rzek zasilanych przez lodowce,
i zalania woda morska rezerwuarow wody pitnej.
Gdy zawioda plony, spala sie lasy, pustynie rozprzestrzenia a wybrzeza znikna pod woda,
miliardy ludzi zaczna sie pakowac
i migrowac w poszukiwaniu lepszego zycia.
Ale dokad?
Ludzkosc byc moze to przetrwa.
Ale czym bedzie "ludzkosc" w swiecie w ktorym ocalale kraje
jak Wlk Brytania wydaja wiekszosc srodkow na obrone przed milionami glodujacych pukajacych do naszych bram
ktorzy juz nie moga zyc we wlasnych krajach z powodu naszych czynow?
Swiat jest uzbrojony po zeby.
Jest dosc broni by uzbroic co siodmego czlowieka na planecie.
Gdy zmniejsza sie zdolnosc ziemii do utrzymania wszystkich obecnie zyjacych
nie umrzemy spokojnie w naszych lozkach.
OK, a teraz dobra wiadomosc:
To wszystko jest do unikniecia - JESZCZE.
Nie czas na panike i rozpacz.
Czas dzialac, dopoki jeszcze mozemy.
Musimy przyjac do wiadomosci ze zdolnosc rzadow i korporacji
do adekwatnej odpowiedzi na to zagrozenie
stoi pod znakiem zapytania.
Mieli juz na to 20 lat a wynik jest gorzej niz zaden.
To dlatego ze sa wierni doktrynie ktora daje pierszenstwo
krotkoterminowym zyskom i bezustannemu wzrostowi gospodarczemu nad przetrwanie zycia na ziemii.
To zadna tajemnica co musimy zrobic
zeby zredukowac emisje zgodnie z zaleceniem nauki.
po prostu musimy konsumowac mniej.
Ale to wykluczone w spoleczenstwie
opartym o stale wzrastajaca konsumpcje bogactw naturalnych i energii.
Nikt nie jest wszechwiedzacy
ale przeciez wiemy ze to nie jedyny sposob zycia,
i biorac pod uwage ze to nas wszystkich najprawdopodobniej zabije,
najwyzszy czas przyjrzec sie alternatywom.
Jest juz zupelnie jasne ze aby wygrac batalie przeciw zmianie klimatu,
juz nie wystarczy sama zmiana naszego stylu zycia.
Bedziemy musieli rowniez aktywnie przeciwstawic sie poteznym grupom interesu
ktore nie zawahaja sie przed niczym by powstrzymac konieczne zmiany.
Musimy byc czyms wiecej niz konsumentami.
To sa wyjatkowe czasy.
Powstrzymanie nieodwracalnego globalnego ocieplenia jest nawazniejszym zadaniem w historii ludzkosci.
i to nam przypadlo to zadanie.
Jesli tego nie dokonamy, wszystko do czego dazymy w naszym zyciu
zostanie zniszczone lub utraci sens.
Nasi przodkowie nie wiedzieli o tym problemie,
nasi potomkowie beda bezsilni by cos zmienic.
Ale my mamy jeszcze czas!
Ale musimy sie wreszcie ruszyc!.
xxx translation by: Ryba